केरा बोक्राबाट बनेको नयाँ मलले टमाटरको बाली बढायो उत्पादन र अंकुरण क्षमता

नेपालजस्तै कृषिमा आधारित देशमा, मलको प्रयोगले बालीको गुणस्तर र उत्पादनमा ठूलो प्रभाव पार्दछ। हालै भारतका अनुसन्धानकर्ताहरूले केरा (Musa acuminata) बोक्राबाट बनाइएको न्यानो मल (nanofertilizer) तयार पारेका छन्, जसले टमाटर बालीको अंकुरण र फल उत्पादन दुवैमा उल्लेखनीय सुधार देखाएको छ।

यो मल केरा बोक्रा उमालेर र सुकाएर बनाइएको पाउडरबाट तयार गरिएको हो, जसमा माटो र बिरुवालाई चाहिने धेरै खनिज तत्वहरू हुन्छन् — पोटासियम, क्याल्सियम, फलाम, म्याग्नेसियम, र ट्रिप्टोफान जस्ता।

अनुसन्धानका मुख्य परिणामहरू:

यो मल प्रयोग गर्दा अंकुरण दर करिब ९०% सम्म पुगेको छ, जुन साधारण मलभन्दा धेरै उच्च हो।
टमाटर बोटहरूले छिटो फूल फुलाएको (७–१० दिनमा) र फल पनि दोब्बर संख्यामा दिएको देखियो।
बिरुवाका पातहरू ठूला र हरिया भए, र फलहरू ठूला र चम्किला बने।
माटोको पीएच सन्तुलन पनि राम्रो रहेकाले माटो दीर्घकालसम्म स्वस्थ रह्यो।

किसानका लागि यसको फाइदा:

यो नयाँ प्रकारको मल सस्तो, घरमै तयार गर्न सकिने र पर्यावरणमैत्री छ।
केरा बोक्रा, जुन सामान्यतया फालिन्छ, त्यसलाई पुनःप्रयोग गरेर माटो सुधार्न सकिन्छ। यसले रासायनिक मलमा निर्भरता घटाउँछ र बालीको गुणस्तरमा सुधार ल्याउँछ।

निष्कर्ष:

केरा बोक्राबाट बनेको यो प्राकृतिक न्यानो मलले टमाटर खेतीमा मात्र होइन, अन्य तरकारी र फलबालीमा पनि प्रयोग गर्न सकिने सम्भावना देखाएको छ। यो स्थायी र जैविक कृषि तर्फको ठूलो कदम हो, जसले किसानलाई उत्पादन बढाउन र वातावरण जोगाउन मद्दत पुर्‍याउँछ।

Reference

Reddy, K.B., Johnson, A.P., Sucharitha, P. et al. Synthesis of Musa acuminata nanofertilizer and its impact on germination efficiency and yield of Solanum lycopersicum. Vegetos (2025). https://doi.org/10.1007/s42535-025-01531-4