डायाजोट्रोफले समृद्ध पेरिफाइटन बायोफिल्मले यूरियाबिनाको धानको वृद्धि अभूतपूर्व रूपमा बढायो

तेहरान विश्वविद्यालय र फ्लोरिडा विश्वविद्यालयका वैज्ञानिकहरूको नयाँ अनुसन्धानले धान खेतीमा सिंथेटिक नाइट्रोजन मल (यूरिया) को प्रयोगलाई घटाएर जैविक रूपमा नाइट्रोजन स्थिरीकरण गर्ने नयाँ उपाय प्रस्तुत गरेको छ।

यो अध्ययन, Journal of Plant Growth Regulation (२०२५) मा प्रकाशित, ले धान खेतमा स्वाभाविक रूपमा बन्ने पेरिफाइटन बायोफिल्म — सूक्ष्मजीवहरूको प्राकृतिक तह — लाई उच्च कार्यक्षम नाइट्रोजन स्थिरीकरण गर्ने ब्याक्टेरिया (Delftia lacustris र Nostoc sp.) ले समृद्ध गरी जैविक मलको रूपमा प्रयोग गरेको हो।

ग्रीनहाउस परीक्षणमा, यस्तो बायोफिल्मले माटोमा कुल नाइट्रोजन ३७.८%, अमोनियम ४२.१%, र फस्फोरस ३५% वृद्धि गरेको देखियो। धानका बिरुवाहरूको उचाइ, सुख्खा तौल, र पोषक तत्वको मात्रा पनि उल्लेखनीय रूपमा बढ्यो।

सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा — यस जैविक प्रणालीले १२५ किलो यूरिया मल प्रति हेक्टरको बराबर प्रभाव देखायो।
यसरी, पेरिफाइटन बायोफिल्म एक स्वावलम्बी सूक्ष्मजीव समुदायको रूपमा कार्य गरेर हावाबाट नाइट्रोजन बाँध्ने र माटोमा उपलब्ध गराउने प्राकृतिक प्रणाली बनेको छ। साथै यसले फस्फोरस र पोटासियम पनि उपलब्ध गराउने बहु-कार्यात्मक फाइदा देखायो।

यो प्रविधिले सिंथेटिक मलमा निर्भरता घटाएर हरितगृह ग्यास उत्सर्जन कम गर्ने र साना किसानहरूका लागि किफायती समाधान दिने सम्भावना देखाएको छ।

वैज्ञानिक टोलीले आगामी चरणमा फिल्ड ट्रायल र दीर्घकालीन प्रभाव अध्ययन गर्ने बताएको छ। यद्यपि, यो अनुसन्धानले नै देखाइसकेको छ कि जैविक नाइट्रोजन स्थिरीकरण प्रणालीले धान खेतीमा क्रान्ति ल्याउन सक्छ।

Reference

Gholami, M., Alikhani, H. A., Etesami, H., Noroozi, M., & Inglett, P. (2025). Enhancing Biological Nitrogen Fixation in Rice (Oryza sativa L.) Cultivation Through Diazotrophs-Enriched Periphyton Biofilm. Journal of Plant Growth Regulation. https://doi.org/10.1007/s00344-025-11904-3