भारतीय वैज्ञानिकद्वारा फॉल आर्मीवर्म (Fall Armyworm) नियन्त्रणका लागि प्रभावकारी मेटाराइजियम राइली फङ्गस पहिचान

भारतीय अनुसन्धानकर्ताद्वारा मकैको घातक कीरा ‘फॉल आर्मीवर्म’ विरुद्ध शक्तिशाली फङ्गस खोज

भारतीय कृषि अनुसन्धान परिषद् (ICAR) अन्तर्गतको भारतीय कृषि अनुसन्धान संस्थान (IARI) का वैज्ञानिकहरूले भारतको आन्ध्र प्रदेश क्षेत्रबाट Metarhizium rileyi नामक शक्तिशाली फङ्गसका स्वदेशी आइसोलेटहरू पहिचान गरेका छन्, जसले मकै बालीमा फॉल आर्मीवर्म (Spodoptera frugiperda) लाई प्रभावकारी रूपमा नियन्त्रण गर्न सक्छ।
यो अध्ययन सन् २०२५ मा Archives of Microbiology मा प्रकाशित भएको हो, र यसले भारतका अर्ध–सुख्खा क्षेत्रहरूका लागि जैविक कीरा नियन्त्रणमा ठूलो सम्भावना देखाएको छ।

फॉल आर्मीवर्म, जुन पहिलो पटक भारतमा सन् २०१८ मा पत्ता लागेको थियो, अहिले देशभरका मकै तथा अन्य बालीहरूमा ठूलो क्षति पुर्‍याइरहेको छ। आन्ध्र प्रदेशको स्कार्स रेनफल जोन (SRZ) का किसानहरूले कीरा नियन्त्रणका लागि रासायनिक विषादीमा अत्यधिक निर्भर रहँदा प्रतिरोधी कीरा, वातावरणीय प्रदूषण, र खाद्य विषाक्तता जस्ता समस्याहरू बढेका छन्।

यस समस्याको दीगो विकल्पका रूपमा, वैज्ञानिकहरूले विभिन्न बालीका संक्रमित कीराका शवहरूबाट फङ्गस आइसोलेट गरी तिनको आणविक र रूपात्मक (morphological) परीक्षण गरे। पहिचान अनुसार यी सबै Metarhizium rileyi प्रजातिका फङ्गस थिए।
११ वटा आइसोलेटहरूको फॉल आर्मीवर्म विरुद्ध परीक्षण गर्दा, दुई—IARI-MR1 र RR—सबैभन्दा उच्च रोगजन्य क्षमता भएका पाइए। यी आइसोलेटहरूले ९७.८% सम्म कीराको मृत्यु दर देखाए, र तिनको LC₅₀ मान 1.0 × 10⁶ र 5.5 × 10⁶ conidia/mL मात्र थियो।

ITS-rDNA विश्लेषणबाट यी फङ्गसहरू विश्वका अन्य M. rileyi स्ट्रेनहरूसँग सम्बन्धित देखिए, तर भारतीय अर्ध–सुख्खा जलवायुमा राम्रोसँग अनुकूलित भएको पाइयो।
अध्ययनका अनुसार यी फङ्गसहरूबाट स्थानीय रूपमा विकसित बायोपेस्टिसाइड तयार गर्न सकिन्छ, जसले रासायनिक विषादीको प्रयोग घटाउने र कृषि प्रणालीलाई दिगो बनाउनेछ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले आगामी फिल्ड ट्रायलमार्फत यी स्ट्रेनहरूको प्रभावकारिता परीक्षण गर्ने योजना बनाएका छन्, जसले मकै खेतीका लागि एक नयाँ, वातावरणमैत्री कीरा नियन्त्रण प्रणाली निर्माणमा सहयोग पुर्‍याउनेछ।

Reference

Gundreddy, R. R., Reddy, B. S., Jayanth, B. V, Shashikala, M., Saw, G., Udaykumar, E., Kamil, D., Alzahrani, F. A., Udavant, R. N., Ashraf, S., & Paul, B. (2025). Molecular identification and virulence assessment of Metarhizium rileyi isolates against fall armyworm (Spodoptera frugiperda). Archives of Microbiology, 207(12), 313. https://doi.org/10.1007/s00203-025-04506-w