क्यामरुनका मकै खेतमा जैविक कीटनाशकद्वारा फौजी किराको प्रभावकारी नियन्त्रण

सारांश

हालै Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences मा प्रकाशित एक नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ कि प्राकृतिक बिरुवाबाट बनेका र सूक्ष्मजीवमा आधारित जैविक कीटनाशकहरूले फौजी किरा (Fall Armyworm) नियन्त्रणमा उत्कृष्ट परिणाम देखाएका छन्।

फौजी किरा हाल विश्वका धेरै देशहरूमा मकै उत्पादनका लागि ठूलो समस्या बनेको छ। यसले मकैको पात र भुट्टा दुवैमा ठूलो क्षति पुर्‍याउँछ, जसले १५ देखि ७३ प्रतिशतसम्म उत्पादन घटाउँछ।

अनुसन्धान विवरण

यो अध्ययन क्यामरुनका दुई स्थान — एन्टुई (Ntui) र फुम्बोट (Foumbot) — मा २०२२–२०२३ मा गरियो। अनुसन्धानकर्ताहरूले वर्षायाम र सुख्खा दुवै समयमा मकैका बालीमा विभिन्न उपचार प्रयोग गरेर तुलना गरे।

परीक्षणमा निम (Azadirachta indica), लेन्टाना क्यामारा (Lantana camara), तमाखु (Nicotina tabacum), र “Rapax” नामक Bacillus thuringiensis सूक्ष्मजीवमा आधारित जैविक कीटनाशक प्रयोग गरिएको थियो। रासायनिक कीटनाशक “Gremec050WG” लाई तुलनात्मक नियन्त्रण (Positive Control) र बिना उपचार गरिएको मकैलाई Negative Control को रूपमा राखिएको थियो।

मुख्य निष्कर्षहरू

निम र लेन्टाना क्यामाराबाट बनेका अर्कहरूले फौजी किराको लार्भा मर्ने दर बढाएको र मकैको क्षति उल्लेखनीय रूपमा घटाएको पाइएको छ।
“Rapax” जैविक कीटनाशकले पनि राम्रो प्रभाव देखाएको र रासायनिक कीटनाशकसँग तुलनायोग्य परिणाम दिएको छ।
तम्बाकू अर्कको प्रभाव अन्य जैविक उपचारहरू भन्दा केही कमजोर देखिएको छ।

महत्त्व र निष्कर्ष

यो अनुसन्धानले स्पष्ट रूपमा देखाउँछ कि निम र लेन्टाना क्यामारा जस्ता प्राकृतिक स्रोतबाट बनेका जैविक कीटनाशकहरूले मकैमा हुने फौजी किराको नियन्त्रणमा दिगो र वातावरणमैत्री विकल्प दिन सक्छन्।

यी उपायहरूले रासायनिक विषादीमा निर्भरता घटाउँछन्, माटो र वातावरणलाई संरक्षण गर्छन्, र किसानका लागि दीर्घकालीन रूपमा सुरक्षित समाधान प्रदान गर्छन्।

Reference

Kamtchoum, S. M., Temegne, N. C., Djomo, S. H., & Youmbi, E. (2025). Response of bio-pesticides in the control of Spodoptera frugiperda (J.E.Smith) on maize in two agro-ecological zones of Cameroon. Journal of the Saudi Society of Agricultural Sciences, 24(6), 43. https://doi.org/10.1007/s44447-025-00017-8