जाहाङ्गीरनगर विश्वविद्यालय र BCSIR का वैज्ञानिकहरूले सावार क्षेत्रका खेतहरू र नदी नजिकै उब्जाइएका तरकारीहरूको परीक्षण गर्दा गम्भीर परिणाम देखे।
उनीहरूले पालुङो, मिस्ती कुम्राको पात, बेगुन, टमाटर, गोल आलु, र मुला जस्ता छ वटा सामान्य तरकारीमा छ प्रकारका विषालु धातुहरू — आर्सेनिक (Arsenic), क्याड्मियम (Cadmium), क्रोमियम (Chrpmium), निकेल (Nickel), सिसा (Lead), र पारा (Mercury) — को मात्राको परीक्षण गरे।
मुख्य नतिजा:
- माटोमा सिसा (19.26 mg/kg) र पारा (16.92 mg/kg) अत्यधिक मात्रामा पाइयो।
- सिँचाइको पानीमा पनि विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) ले तोकेको सुरक्षित सीमा भन्दा धेरै सिसा, क्याड्मियम, र पाराको मात्रा भेटियो।
- तरकारीमा सबैभन्दा बढी सिसा बेगुनमा (14.48 mg/kg), र क्याड्मियम पालुङोमा (2.37 mg/kg) भेटियो।
बालबालिकामा सबैभन्दा ठूलो असर
अध्ययनले देखायो कि बच्चाहरूमा धातुका असर बढी हुन्छ किनभने उनीहरूको तौल कम हुन्छ तर खानाको मात्रा तुलनात्मक रूपमा बढी।
- बालबालिकामा सिसा र क्याड्मियमको दैनिक सेवन दर सुरक्षित सीमा भन्दा धेरै थियो।
- यसले मस्तिष्क, मिर्गौला, हड्डी, र कलेजोमा गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ।
वैज्ञानिकहरूको चेतावनी
अनुसन्धानले सावार र यस नजिकका उद्योग क्षेत्रका फोहरहरू सिधै नदीमा बगाइने र त्यसै पानीले खेत सिँचाइ हुने उल्लेख गरेको छ।
यसरी निरन्तर प्रदूषित पानी र माटोमा खेती गर्दा तरकारीमा विषालु धातु जम्मा हुँदै जान्छ।
वैज्ञानिकहरूले सुझाएका छन्:
- उद्योगजन्य फोहर र सिँचाइ पानीमा कडाइका साथ नियन्त्रण गर्नुपर्छ।
- माटो र तरकारीको नियमित परीक्षण गर्नुपर्छ।
- किसान र उपभोक्तामा जनचेतना बढाउनुपर्छ।
किसानका लागि सन्देश
कृषक साथीहरू!
यदि तपाईं उद्योग नजिक खेती गर्नुहुन्छ भने, सिँचाइ पानी प्रयोग गर्नु अघि यसको गुणस्तर जाँच गर्नुहोस्।
माटोमा जैविक पदार्थ (compost, बायोचार) थप्दा विषालु धातु बाँधिन मद्दत गर्छ।
सस्तो भए पनि दूषित पानीले सिँचाइ नगर्नुहोस् — आजको सस्तो उपायले भोलिको स्वास्थ्य नष्ट गर्न सक्छ।
Reference
Mithu, M. M. U., Shormela, S. A., Abdullah, A. T. M., Mubarak, M., Rahman, M. M., Khan, T. A., Moniruzzaman, M., & Islam, Md. S. (2025). Exploring Heavy Metal Bioaccumulation in Vegetables: Unraveling Environmental Pollutants’ Impact on Agricultural Produce and Human Health. Biological Trace Element Research. https://doi.org/10.1007/s12011-025-04871-z
Related posts:
Boosting Sunflower Growth in Saline Soils: The Role of Phosphate-Solubilizing Bacteria and Phosphorus-Enriched Biochar
Traditional Sardinian Fermented Milk Boosts Gut Health by Reshaping Microbiota
Wild Cordyceps sinensis Polysaccharides Show Precision Immune-Boosting Potential Through MAPK/NF-κB Pathway
नेपाली भिण्डीमा कीराको नियन्त्रणमा सफल “Trichoderma harzianum” : दुई वर्षे अध्ययनको नतिजा
क्यामरुनका मकै खेतमा जैविक कीटनाशकद्वारा फौजी किराको प्रभावकारी नियन्त्रण
